Alexithymie op de werkvloer
Wanneer gevoelens moeilijk woorden krijgen
Soms lijkt communicatie op de werkvloer vast te lopen zonder dat duidelijk is waarom. Gesprekken blijven aan de oppervlakte, spanning blijft hangen en mensen begrijpen elkaar minder goed dan ze zouden willen. Wanneer gevoelens moeilijk woorden krijgen, kan dat een belangrijke rol spelen in hoe mensen communiceren en samenwerken.
Sommige medewerkers functioneren uitstekend in hun werk, maar hebben moeite om gevoelens onder woorden te brengen. In de psychologie wordt dit alexithymie genoemd.
Het betekent niet dat iemand geen emoties heeft. Het betekent dat de verbinding tussen voelen en verwoorden minder vanzelfsprekend is. De innerlijke ervaring is er wel, maar de woorden ontbreken soms om die ervaring duidelijk te maken.
In organisaties kan dit invloed hebben op communicatie, samenwerking en leiderschap.
Hoe alexithymie zichtbaar kan worden in teams
Voor HR-professionals, teamleiders en managers kan het soms lastig zijn om te begrijpen waarom communicatie met bepaalde medewerkers stroef verloopt.
Een medewerker kan inhoudelijk sterk zijn in zijn werk en betrouwbaar functioneren, maar moeite hebben met gesprekken waarin emoties of spanningen een rol spelen. Feedback wordt rationeel benaderd, persoonlijke onderwerpen worden snel vermeden of gesprekken blijven vooral bij feiten en analyse.
Soms wordt dit gezien als afstandelijkheid, gebrek aan betrokkenheid of weerstand. In andere situaties lijkt iemand moeilijk bereikbaar in communicatie, terwijl die persoon zelf niet goed begrijpt waarom gesprekken ongemakkelijk voelen.
Wat op het eerste gezicht gedrag lijkt, kan in werkelijkheid te maken hebben met moeite om gevoelens te herkennen en te verwoorden.
Dit herken je misschien in je team
Sommige medewerkers functioneren uitstekend in hun werk, maar communicatie verloopt soms anders dan verwacht. Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand moeite heeft om gevoelens te benoemen of gesprekken snel rationeel benadert wanneer spanning ontstaat.
Misschien herken je situaties waarin een medewerker stil blijft tijdens een gesprek waarin emoties voelbaar zijn. Of iemand die vooral bij feiten en analyse blijft terwijl een gesprek eigenlijk om iets anders draait.
Het kan ook voorkomen dat feedback moeilijk landt, dat gesprekken snel worden afgesloten wanneer ze persoonlijker worden, of dat iemand aangeeft niet goed te weten wat hij of zij voelt in een bepaalde situatie.
Voor leidinggevenden kan dit verwarrend zijn. Het werk gaat vaak goed, maar in communicatie lijkt er iets te ontbreken. Gesprekken blijven oppervlakkig of komen moeilijk tot echte verbinding.
Wanneer dit soort patronen zichtbaar worden, kan inzicht in alexithymie helpen om gedrag beter te begrijpen. Het verschuift de blik van oordeel naar nieuwsgierigheid en opent ruimte voor andere vormen van communicatie.
Wanneer spanning in teams blijft hangen
Wanneer emoties geen woorden krijgen, kan spanning langer blijven bestaan in een team. Misverstanden worden niet altijd uitgesproken en gesprekken blijven vaak aan de oppervlakte.
Medewerkers blijven hun werk doen en blijven loyaal aan hun organisatie, maar onderling kan er verwarring ontstaan. Kleine spanningen stapelen zich op en samenwerking kost langzaam meer energie.
Voor leidinggevenden kan dit lastig zijn, omdat het gedrag niet altijd duidelijk te verklaren is. De inhoud van het werk loopt goed, maar in communicatie lijkt er iets te ontbreken.
Het belang van emotionele taal
Goede samenwerking vraagt niet alleen om duidelijke afspraken en informatie. Het vraagt ook om het vermogen om signalen van spanning, frustratie of onzekerheid te herkennen.
Wanneer mensen leren om gevoelens beter te herkennen en er woorden aan te geven, ontstaat er meer helderheid in gesprekken. Conflicten worden sneller bespreekbaar en samenwerking wordt vaak rustiger en effectiever.
Het ontwikkelen van een emotionele woordenschat kan daarom een belangrijke rol spelen in gezonde samenwerking binnen organisaties.
Van begrijpen naar verandering
In mijn werk gebruik ik het model van het Emotionele Huis om zichtbaar te maken hoe spanning, emoties en communicatie met elkaar samenhangen.
Ik zie regelmatig dat professionals jarenlang hebben geleerd om vooral vanuit analyse en ratio te communiceren. Dat is een waardevolle vaardigheid wanneer het gaat om strategie, planning en besluitvorming.
Tegelijkertijd vraagt samenwerking tussen mensen ook om het herkennen van wat er vanbinnen gebeurt. Wanneer mensen stap voor stap leren om signalen van hun lichaam en hun gevoelens te herkennen, ontstaat er ruimte voor een andere manier van communiceren.
Gesprekken worden rustiger, duidelijker en vaak ook eerlijker. Daar begint vaak de echte verandering in samenwerking.
Werk in ontwikkeling
Dit onderwerp vormt een belangrijke basis voor het boek waar ik momenteel aan werk.
In De terugreis naar het lichaam beschrijf ik hoe mensen opnieuw contact kunnen maken met hun gevoelens en hun innerlijke beleving. Het boek laat zien hoe de verbinding tussen lichaam, emoties en woorden stap voor stap kan worden hersteld.
Daarnaast werk ik aan De terugreis naar de liefde, waarin het herstel van emotionele veiligheid en verbinding centraal staat.
Deze inzichten vormen ook een belangrijke basis voor de Diamantmethode, een benadering die helpt om onderliggende patronen zichtbaar te maken en communicatie weer helder en authentiek te laten worden.
Wanneer gevoelens weer woorden krijgen, verandert niet alleen communicatie. Dan verandert vaak ook de samenwerking.
Herkenbaar?
Soms verandert er al iets wanneer woorden gevonden worden voor wat eerder moeilijk te benoemen was.
Herken je dit in je team of organisatie, dan nodig ik je uit om contact op te nemen
Mijn e-books
Wil je meer begrijpen over alexithymie, innerlijke spanning en communicatie? In deze twee e-books deel ik inzichten en oefeningen die je helpen om gevoelens beter te herkennen en meer rust te ervaren.
Je kunt ze hier gratis downloaden.
Van emotionele verwarring naar helderheid en balans
Ontdek hoe inzicht in alexithymie helpt om gevoelens beter te begrijpen.
